Niet de mensen, maar het systeem

Rigo Heldoorn

Het onderstaande is een reactie op het artikel ‘Educatie en Piramides’ van Martijn van den Boom in Volonté Générale (2011-1)In dit artikel gaf Van den Boom twee aanbevelingen om democratie te kunnen verbeteren: allereerst betere educatie omtrent het democratische systeem en burgerplicht; en ten tweede een nieuw gedecentraliseerde opbouw van de besluitvorming op basis van subsidiariteit.

Van den Boom constateert in zijn artikel ‘Educatie en piramides’ in het eerste nummer van Volonté Générale twee problemen: Ten eerste zouden burgers meer inspraak moeten krijgen. Ten tweede zou het systeem anders georganiseerd moeten worden. Naar mijn mening is dit eerste probleem niet aan de orde, maar het tweede wel.

Van den Boom concludeert in zijn essay dat de onkunde van de bevolking ten aanzien van politieke zaken door educatie kan worden opgeheven en/of verminderd. Hij schrijft dat hij de bevolking (nog) meer wil betrekken bij het besluitvormingsproces door haar meer inspraak te geven. Hij redeneert dat de bevolking over kennis dient te beschikken om besluiten te kunnen nemen.  In deze redenering wordt in mijn ogen een verkeerde oorzaak-gevolg-relatie gelegd: meer kennis leidt niet tot betere besluitvorming. Daarbij komt dat burgers totaal geen behoefte hebben aan allerlei politiek geneuzel over de kleinste zaakjes. In mijn optiek is het probleem niet de representatieve democratie an sich, maar de wijze waarop deze ingevuld is. Niet de mensen, maar het systeem moet veranderen!

De essentie van mijn betoog richt zich op bestuurskracht. Onder bestuurskracht versta ik de mate waarin een overheidsorgaan in staat is om zijn maatschappelijke opgaven effectief, efficiënt en democratisch gelegitimeerd te vervullen.[1] Uit deze definitie kan worden opgemaakt dat democratie in één adem wordt genoemd met efficiëntie en effectiviteit en vooral over die laatste punten is de bevolking gefrustreerd. De overheid is nou eenmaal niet efficiënt en niet effectief, nog meer democratische inspraak zal daar niet bij helpen. Het probleem zit hem in het feit dat maatschappelijke problemen niet efficiënt en effectief worden opgelost. Voordat een besluit genomen wordt, is het door compromissen alweer uit elkaar gevallen. Mensen zijn daar gefrustreerd over.

Vandaar het volgende: er moet een goede balans worden gezocht tussen democratie, efficiëntie en effectiviteit. In Nederland is die balans er niet, want de besluitvorming duurt te lang en de maatschappelijke oplossingen zijn vaak halfbakken. In Syrië is die balans er ook niet, want daar verliest men het democratische aspect uit het oog. Waar is die balans wel aanwezig? In mijn ogen vind je die in Duitsland. Daar hebben ze een kiessysteem voor de Bundestag waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen districtszetels en lijstzetels. Het gaat er om dat in het systeem gewaarborgd is dat het land van onderaf gevoed wordt: door de Bundesländern die een grote autonomie hebben en door de verkozen districtpolitici. Anderzijds komen er over het algemeen niet te veel partijen in de Bundestag, vanwege de kiesdrempel van 5% waardoor het mogelijk is om sneller tot besluiten te komen. Uiteraard zullen er nog wel compromissen gesloten moeten worden, maar die zullen lang niet zoveel afwijken van de verkiezingsprogramma’s van de compromis sluitende partijen zoals dat in Nederland het geval is. Duitsland is  een voorbeeld daar waar het gaat om een efficiëntie, effectieve en democratische inrichting van een staat. Wat mij betreft hoeft daar geen deliberatieve democratische invulling bij en het is ook een belangrijk vraagstuk of de bevolking dat wel zou willen.

Rigo Heldoorn (1988) heeft Bestuurskunde gestudeerd aan de Saxion Hogeschool te Enschede. Momenteel studeert hij Vergelijkende Politicologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen en is hij onderdeel van de D66-fractie in de raad van de gemeente Oude IJsselstreek.


[1] Handreiking Bestuurskracht Onderzoek (Overheidspublicatie 2010), beschikbaar via: http://www.vng.nl/Documenten/Extranet/Bestuur/Handreiking_Bestuurskrachtonderzoek_def.pdf (geraadpleegd op 2 september 2011).

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>