Het noodzakelijke kwaad binnen het moderne voetbal

Jelle Blom

In een eerder nummer van Volonté Générale (n°1 2014) is een hevige discussie gevoerd over de combiregeling in het betaalde voetbal. Thomas Roode pakte deze discussie breder op in het daarop volgende nummer (n°2 2014), en ging in op de cultuur van het moderne voetbal en de tegenbeweging die overal op de wereld ontstaat op de tribunes. Jelle Blom reageert met onderstaand artikel weer op Roode door te stellen dat grote geldschieters de enige oplossing zijn voor het voortbestaan van voetbal.

Thomas Roode betoogde in een zeer goed geschreven artikel dat de Against Modern Football  (AMF) een typisch 21e-eeuwse verzetsgroep is.[i] AMF is een groep geïnspi-reerd door de Occupy-beweging. Zijn conclusie is helder: om het moderne voetbal te redden, zouden meer fans betrokken moeten worden bij het bestuur van hun voetbalclub. In dit artikel zal ik uiteenzetten waarom juist het tegenovergestelde waar is. Investeerders zijn in vele gevallen een noodzakelijk kwaad in het moderne voetbal.

Het is heel natuurlijk om vraagtekens te zetten bij de machtsverhoudingen binnen de huidige maatschappij en, als logisch gevolg, ook voor de belangrijkste bijzaak binnen deze maatschappij: voetbal. Voetbal is historisch gezien een sport van het ‘hele volk’ en dat zal het ook altijd blijven. Om de problemen in het hedendaagse voetbal te begrijpen, moeten we eerst naar de hoofdzaak kijken.

 99%
We are the 99%!
Het rolt zo makkelijk van de tong. Lekker rellen, verzetten tegen de grote boze banken/regeringen en demonsteren tegen de gevestigde orde klinkt allemaal spannend. Het klinkt bijna alsof we weer 30 jaar terug in de tijd zijn gegaan (naar de tijd van mijn ouders), waar protesteren een mooi tijdverdrijf was. Houdt in uw achterhoofd dat dit een tijd was vóór de Xbox, Twitter en Youtube; mensen vermaakten zich op andere manieren. Het maakte niet uit of het om atoomwapens, Watergate of Vietnam ging, mensen schopten tegen de gevestigde orde. Over de hele wereld was hetzelfde beeld te zien. Deze tijd leek even terug te komen met de 99%-beweging. Ironisch genoeg zijn de mensen die toen protesteerden nu juist de gevestigde orde waar mijn generatie zich tegen verzet.

Ik ben niet tegen protesteren, maar het moet wel een goede reden hebben. Daar zit mijn fundamentele probleem met de 99%-beweging: het is een beweging zonder centraal leiderschap en zonder doel. Iedereen die roept één van de 99% te zijn, roept dat om een andere reden. Er zijn mensen die zich verzetten tegen banken, rechtse regeringen, linkse regeringen, voetbalbazen, de politie en sommigen willen alleen rotzooi schoppen. Er zit totaal geen lijn in. Dit is inherent aan de 99%-beweging en precies de reden waarom deze zo populair is: het is een paraplu-beweging. Dit is precies de reden waarom deze beweging nooit iets zal veranderen. Want wat moet er veranderen? Daar heeft ieder procent zijn eigen antwoord op. Bovendien is er nog een hekel punt: 99%. Ik zou theoretisch bij de 99% behoren, maar ik ga niet kamperen op Wall Street of bushokjes  kapot schoppen en ik neem aan dat de meerderheid van de bevolking dit ook niet doet. De benaming 99% klopt niet. 99% is het niet eens met de 99%. De beweging heeft een aantal fundamentele problemen waardoor het nu slechts ‘protesteren-om-het-protesteren’ is geworden.

Fans
In het voetbal heet de 99%-beweging Against Modern Football (AMF). Fans protesteren voor het behouden van de identiteit van de club, voor het behouden van de traditie. Daar heb ik geen probleem mee. Het is een normale emotie om geen veranderingen te willen in datgene waar je (als fan) van houdt. Deze stroming is ontstaan als reactie op de multimiljonairs/miljardairs die links en rechts clubs opkopen. ‘Fans worden consumenten en voetbalclubs worden bedrijven merkt Roode terecht op.[ii] Dit was echter al ver voor AMF het geval. Ajax ging bijvoorbeeld al op 11 mei 1998 naar de beurs. Manchester United ging in 2012 naar de beurs en dit werd het grootste succes voor een sportteam ooit.[iii] De club incasseerde 233 miljoen dollar op de eerste dag dat de beurs in New York aandelen ManU verkocht. Eerder gingen bijvoorbeeld ook Borussia Dortmund, Juventus, SS Lazio Roma en AS Roma naar de beurs. Voetbalclub zijn al lang geleden bedrijven geworden. Dat is voor een voetbalclub in de huidige wereld eenmaal nodig om te overleven.

Fans hebben natuurlijk een belang in hun club, maar dat geeft fans niet het recht om zich te bemoeien met de beleidsvoering van de club. Roode schreef: ‘Het is deze emotionele betrokkenheid die hen het recht geeft op invloed bij de club.’[iv] Is dit de reden waarom supportersverenigingen invloed moeten hebben bij clubs? Naar mijn mening is dit totale onzin. De vergelijking die hij maakt met een consument van Apple is inderdaad scheef, maar een vergelijking met een fan van een artiest houdt stand. Stel, ik ben een enorme fan van de muziek van Jan Smit, geeft dit mij het recht om de nummers voor hem te schrijven? Of om te bepalen welke van zijn liedjes een single moet worden? Natuurlijk niet! Bovendien zou de carrière van Jan Smit niet lang standhouden als ik dit zou doen aangezien ik, objectief gezien, helemaal niets van muziek weet (hoewel ik mezelf graag als kenner zie).

Voetbalclubs zitten in dezelfde situatie. Als ik de fora van Feyenoord bekijk, zijn er flink wat fans die Achabar in de spits willen zien (in plaats van een nieuwe aankoop). Teksten als: ‘gooi die jongen gewoon voor de leeuwen’ en ’toch leuk zo’n eigen talentje in de spits’ zijn geen rationele argumenten. De keuze is aan de mensen die ook aansprakelijk zullen zijn als het mis gaat. Voetbalfans hebben een emotionele reactie. Paniek- en good-feeling-reacties brengen clubs juist in de problemen. Dit is iets dat we elk jaar zien met de exotische aankopen van degradatiekandidaten. NEC van 2013/2014 is een triest voorbeeld.

Fans kunnen invloed hebben door de logica van de bedrijfsvoering te omarmen. Het is vraag en aanbod. Dat is hetzelfde in elke vorm van entertainment: muzikanten trachten liedjes te maken die aanslaan bij het publiek; Apple produceert een iPad die het grote publiek wil hebben; Justin Bieber is een irritant ventje omdat hij dan meer aandacht krijgt van de pers (en dus meer geld); en de meeste voetbalclubs doen alles om fans tevreden te houden.

50-50
Commerciële tycoonachtige eigenaren zijn niet de vijand waar AMF tegen is. AMF schopt tegen de werkelijkheid. Fans hebben niet veel macht, want het zijn ‘slechts’ fans. Bovendien kunnen de meeste fans niet genoeg geld bijeen brengen om een club te laten draaien (laat staan floreren). Door gebrekkige bedrijfsvoering, exorbitante salarissen, druk van fans en paniekerige beleidsvoerders zijn veel clubs in de problemen gekomen. Sommige clubs redden zich met behulp van lokale helden, maar niet elke club heeft een excentrieke lokale miljonair die uit liefde voor de club zijn geld over de balk wil gooien. Deze zijn er nog wel in beperkte mate (Feyenoord, Utrecht en in beperkte mate NEC bijvoorbeeld), maar het is een te dure hobby geworden voor de lokale helden. Een enkele club kan zich redden met behulp van fans (AFC Wimbledon), maar de meeste clubs hebben dat geluk niet. Veel clubs kwamen in handen van de gevreesde tycoons en zij werden in veel gevallen als helden ontvangen. Hier zijn talloze voorbeelden van te vinden en Thomas Roode heeft dit in zijn stuk ook mooi neergezet. Soms pakte dit goed uit en soms heel slecht. Men vergeet echter snel dat bijna al de clubs die in dit rijtje vallen (en vele clubs die niet in het rijtje staan) op de rand van de afgrond stonden vóór de overname. Vitesse, bijvoorbeeld, was voor 99% failliet toen Merab Jordania in de club investeerde! Hoewel het niet zijn eigen geld was, is dit uiteindelijk (met een gigantische omweg) de redding van Vitesse gebleken. Vitesse doet nu mee om de landstitel en de fans zijn voor een groot deel weer tevreden. Dit was natuurlijk een enorme gok, maar de financiële situatie van Vitesse was anders onmogelijk te redden. Het ‘schreeuwen tegen de wind’ van de supporters is dus niet de redding. Rijke eigenaren kunnen dit wel zijn.

Ik zeg expres ‘kunnen’ in de laatste zin. Het is een gok. Sommige van deze tycoons zijn volslagen idioot (Cardiff City Dragons) en sommige brengen de club fantastische successen (Chelsea en Manchester City). Er zijn evenveel horrorverhalen als dat er sprookjes zijn. Fans moeten er rekening mee houden dat als een club een rijke zakenman als eigenaar binnen weet te halen, dit een laatste redmiddel is en bovendien een enorme gok. Zoals iedereen die ooit gegokt heeft weet: er is een aardige kans dat het verkeerd uitpakt. Er is echter ook een kans dat het een groot succes wordt. Ik zeg zeker niet dat elke club een buitenlandse eigenaar moet willen, maar in vele gevallen is het een noodzakelijke gok. Mijn conclusie is dat fans niet zinloos moeten schreeuwen maar de opties goed, objectief, moeten bekijken. In vele gevallen is het faillissement een 99% zekerheid zonder nieuwe eigenaar en 50% kans dat het fout gaat met een nieuwe eigenaar. Bij het gokken is er maar één logica: ga voor de beste kans.

 Jelle Blom (1988) studeert Human Geography aan de Radboud Universiteit Nijmegen.


[i] T. Roode, ‘Against Modern Football : de redding van het moderne voetbal’, Volonté Générale n˚2 (2014) 11-14, online beschikbaar via: http://www.volontegenerale.nl/
?p=896
(geraadpleegd op 26 augustus 2014).

[ii] Roode, ‘Against Modern Football’, 11.

[iii] S. van der Laan, ‘Machester United maakt grootste sportbeursgang ooit’, Elsevier (10 augustus 2012) online beschikbaar via: http://www.elsevier.nl/Economie/
nieuws/2012/8/Manchester-United-maakt-grootste-sportbeursgang-ooit-ELSEVIER346422W/
(geraadpleegd op 26 augustus 2014).

[iv] Roode, ‘Against Modern Football’, 14.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>