Normalisatie is het toverwoord

Roel Joris

 De liefhebbers die wekelijks in het stadion of thuis voor de buis zitten, is het al vaker opgevallen: Against Modern Football. Waar het initiatief in eerste instantie maar mondjesmaat op gang kwam, zijn er de laatste tijd steeds meer spandoeken met teksten als ‘Voetbal is van Ons’ en ‘Tegen het Moderne Voetbal’ in de Nederlandse stadions te zien. Standpunten van dit onder fanatieke supporters breed gedragen initiatief zijn onder andere: het betaalbaar houden van toegangskaartjes, het stoppen van zinloze stadionverboden (een toegangsverbod voor staan op trappen is hier een voorbeeld van) en het spelen van voetbalwedstrijden op normale tijden (dus niet op een maandagavond om half 7). Echter, de grootste doorn in het oog van vele voetbalsupporters is de zogenaamde combiregeling.

Combiregeling
De combiregeling houdt in dat het voor supporters van de bezoekende club verplicht is om gezamenlijk naar een uitwedstrijd te gaan. Veelal gebeurt dit door middel van bussen of treinen, maar ook autocombi’s komen voor. Waar veel fanatieke supporters weinig op hebben met hun lotgenoten van rivaliserende clubs, zijn ze het over één ding wel allemaal eens: de combi’s verpesten het beleven van een uitwedstrijd. Dit artikel draait dan ook om de stelling: ‘de combinatieregeling, waarbij voetbalsupporters met verplicht georganiseerd vervoer naar een uitwedstrijd reizen, is een goede maatregel om voetbalvandalisme tegen te gaan’. Ik schrijf dit artikel vanuit een supportershart; cijfers en statistieken zullen dan ook niet de boventoon voeren. Voetbal is emotie en dit speelt dan ook een grote rol.

Het begon allemaal ergens in de jaren ’80 van de vorige eeuw. Georganiseerd reizen naar een uitwedstrijd: lekker goedkoop met de trein en je kreeg er een toegangsbewijs bij. Later mocht er geen eigen drank meer mee, werden de prijzen opgetrokken tot een ‘normaal’ niveau en uiteindelijk werd het reizen met deze trein zelfs een verplichting. Daar waar een wedstrijd tegen MVV of Roda JC vaak werd gecombineerd met een weekendje Maastricht of Valkenburg, is dit tegenwoordig niet meer mogelijk omdat zelfs bij dit soort wedstrijden een combiverplichting geldt. Ook de kosten voor dit georganiseerde vervoer worden grotendeels doorberekend naar de supporters, waarbij de ticketprijzen toch al aan de hoge kant zijn. Daarbij komend wordt het veel supporters, die van ver moeten komen, haast onmogelijk wordt om een uitwedstrijd te bezoeken. Neem bijvoorbeeld mijn club Ajax, een club die supporters verspreid over het hele land heeft. Ik moet, in de huidige situatie, vanuit Limburg eerst naar Amsterdam om een wedstrijd in Eindhoven te bezoeken. Dit betekent dus dat wanneer de wedstrijd om half drie begint in Eindhoven, ik om half elf bij de Amsterdam ArenA moet zijn om te vertrekken met de combitrein. Conclusie: ik moet om acht uur ‘s ochtends thuis vertrekken om een wedstrijd te bezoeken die om half drie begint. Hierbij mag je dus nog van geluk spreken dat de wedstrijd pas om half drie begint, stel je voor dat het eerste fluitsignaal om half een zou klinken. Normaal gesproken ben ik met de auto binnen 35 minuten in Eindhoven.

Goede samenwerking
In maart van het afgelopen jaar publiceerde Bureau Beke een rapport met daarin conclusies op basis van onderzoek van het Auditteam Voetbal en Veiligheid. Uit dit rapport volgen meerdere conclusies en aanbevelingen en ik zal hier een aantal van noemen. Ten eerste kan uit het rapport het volgende vernomen worden: ‘veel Betaald Voetbalorganisaties (BVO’s) zijn er in geslaagd om de veiligheidsproblematiek te beheersen. Bijna zonder uitzondering is er vooruitgang geboekt in het afgelopen decennium. Er vinden relatief weinig (grote) incidenten plaats.’ Het tweede punt dat vastgesteld wordt, is dat ‘Ook de voetbalvierhoek (bestaande uit de burgemeester, lokale politie, BVO en het Openbaar Ministerie) van Utrecht laat zien dat het mogelijk is om de politie-inzet naar beneden te brengen. Het bejegeningsprofiel van de politieagenten is vaak vriendelijk en laagdrempelig.’ Daarnaast komt uit dit rapport naar voren dat ‘Bij veel clubs is er sprake van een goede samenwerking in de vierhoek: structurele overleggen op meerdere niveaus, korte lijnen, begrip en respect voor elkaars standpunten en belangen’.[1]

Op basis van de getrokken conclusies zou je denken dat het in seizoen 2013-2014 van het betaalde voetbal een stuk beter zou moeten zijn voor uitsupporters. Helaas wijst de praktijk echter het tegendeel uit. Nog steeds worden supporters opgescheept met zinloze combi’s, opgelegd door burgemeesters die zich niet willen inzetten om het voetbal te normaliseren. Rob van Gijzel, burgemeester van Eindhoven, spant wat dit betreft de kroon. Supporters van Jong FC Twente, FC Dordrecht, MVV, Fortuna Sittard, De Graafschap, Willem II, FC Den Bosch en FC Oss en Jong Ajax zijn sowieso niet welkom in Eindhoven; daarnaast moeten vele andere clubs met een combi komen. Voor de duidelijkheid: het gaat hierbij dus om wedstrijden van Jong PSV, wedstrijden waar nauwelijks publiek op afkomt en die wel gewoon in het Philips Stadion gespeeld worden. Wanneer FC Twente dus tegen het ‘echte’ PSV speelt, is het wel mogelijk om af te reizen.

Schokkend is ook de problematiek rondom de laatste editie van PSV – Ajax. Sportief gezien een beladen wedstrijd in de top van de Eredivisie, maar wat supporters betreft zijn er nooit echte incidenten geweest. Toch was het voor Ajacieden niet mogelijk om naar Eindhoven af te reizen wegens werkzaamheden aan het spoor. Het was volgens de Eindhovense burgemeester niet mogelijk om bijvoorbeeld met bussen te komen, of met de trein af te reizen naar het nabijgelegen Maarheeze en vanuit daar met de bus naar het stadion te gaan. Van Gijzel bleef stug volhouden dat er te weinig politie aanwezig zou zijn om de veiligheid van Ajaxsupporters te garanderen, wat het bezoeken van de wedstrijd onmogelijk maakte. Om het fiasco compleet te maken, kondigden Ajaxsupporters een legale demonstratie aan in Eindhoven. Direct schoot de burgemeester in de stress en toverde de Eindhovense binnenstad om tot oorlogsterrein, voor een demonstratie die uiterst vreedzaam verliep. Saillant detail: er is tijdens de demonstratie vele malen meer ME ingezet dan nodig was om de Ajacieden met de bus naar de wedstrijd te laten komen.[2]

De angst regeert
De hierboven beschreven situatie rondom Eindhoven en Van Gijzel mag dan een extreem geval zijn, toch regeert de angst bij veel burgemeesters. Onnodig, laat het rapport van het Auditteam zien. Maar liefst 98% van de bezoekers voelt zich veilig in de Nederlandse stadions. Desalniettemin wordt juist op basis van deze angst de combiregelingen opgelegd. Ze worden opgelegd uit ‘gewoonte’, zogenaamd op basis van een risico bij de betreffende wedstrijd. Koopavond in de stad, carnaval, stand op de ranglijst en avond- in plaats van dagwedstrijden zijn enkele van de redenen die genoemd worden om deze belemmeringen op te leggen. Omdat de bovengenoemde situaties, in combinatie met voetbalsupporters, niet of nauwelijks van invloed zijn op de veiligheid, zijn de beperkingen die als gevolg hiervan worden opgelegd dus ook nog eens overbodig en zonder nut. Combi’s zijn de laatste jaren niet meer voorbehouden aan risicowedstrijden, maar worden bij bijna iedere wedstrijd te pas en te onpas ingezet. Zelfs als wedstrijden worden ingeschat op een laag risico, willen paniekerige burgemeesters nogal snel een combi of zelfs noodverordening uitvaardigen. Daarnaast worden ook de positieve kanten aan de komst van voetbalsupporters makkelijk opzij geschoven. De stad Amsterdam heeft miljoenen euro’s verdiend aan de komst van Chelsea en FC Porto supporters voor de Europa League-finale afgelopen mei.[3] Voetbalsupporters eten, drinken en overnachten en op een kleinere schaal heeft dit ook betrekking op Nederlandse wedstrijden.

Tot nu falen de politici keer op keer en worden de goedwillende voetbalsupporters in de steek gelaten. In plaats van te werken aan een daadwerkelijk waterdichte voetbalwet die het mogelijk maakt om de echte rotte appels eruit te pikken en deze te weren van het voetbal, houden zij zich bezig met populistische praat over het ‘nóg harder aanpakken’ en ‘drastische maatregelen’ wanneer er onverhoopt iets gebeurt in een Nederlands stadion. Het aantal supporters dat hun club volgt naar uitwedstrijden blijft dalen in Nederland, een trend die enkele jaren geleden al is ingezet. Hoewel Feyenoord en Ajax het gemiddelde nog enigszins overeind houden, neemt het gros van de clubs veel minder supporters mee.

In de hekken
Supporterswebsite InDeHekken.nl berekende dat de doorsnee Eredivisiewedstrijd nog maar door zo’n 200 uitsupporters wordt bezocht en erger nog: ruim een kwart van de wedstrijden in de Eredivisie trekt minder dan 100 uitsupporters. De wedstrijden waar uitsupporters zijn verboden zijn hierbij nog niet eens meegerekend. Deze daling komt met name door de steeds strenger wordende regelgeving omtrent uitwedstrijden en gaat regelrecht in tegen de stijgende toeschouwersaantallen bij thuiswedstrijden.[4] Supporters worden met allerlei zinloze maatregelen meer en meer ontmoedigd om hun club te steunen bij uitwedstrijden. Een belangrijk onderdeel van de Nederlandse voetbal- en supporterscultuur komt zo dus zwaar onder druk te staan.

Een veel gehoord tegenargument is: “je kiest er toch voor om naar uitwedstrijden te gaan? Dan is het vanzelfsprekend dat je met een combi moet reizen”. Ja, supporters kiezen er bewust voor om naar uitwedstrijden af te reizen en doen dit uit liefde voor hun club. Nee, zij kiezen er niet voor om als vee behandeld te worden, om een hele dag kwijt te zijn met reizen naar het stadion van bestemming en om vervolgens plaats te nemen in een uitvak dat beneden alle peil is. Op het eerste gezicht lijkt de combiregeling en goede maatregel om supportersgeweld tegen te gaan en in sommige gevallen is dit ook de beste optie. Supporters van Ajax, Feyenoord en ADO Den Haag vormen nu eenmaal een groter risico dan andere clubs. Zo zullen weinig supporters raar opkijken van een treincombi bij Feyenoord – Ajax. Bij heel veel andere wedstrijden, ook van bovengenoemde clubs, zorgen combi’s echter voor een hoop onnodige frustraties. Waar uitsupporters het toch al moeilijk hebben (hoge prijzen, matige ontvangst, slecht zicht), zie ik liever dat er gewerkt wordt aan maatregelen die de echte daders van voetbalgeweld treffen. Nu is het zo dat alle supporters op deze wijze de dupe zijn van een falend systeem, terwijl 99% van de supporters er is om hun club aan te moedigen. De goedwillenden lijden sterk onder de kwaden, een niet bepaald aantrekkelijk principe en een gedachte die ook niet past in het Nederlandse rechtssysteem. Juist diegenen die wel kwaad in de zin hebben en uit zijn op een partijtje knokken met supporters van de tegenpartij zijn dankzij de zogenaamde clubcards, lidmaatschapsbewijzen gebonden aan een legitimatiebewijs, niet meer aanwezig bij uitwedstrijden. Iemand die een voetbalgerelateerde veroordeling op zijn naam heeft staan, komt er simpelweg niet meer in. Waar het vroeger rond de wedstrijden mis ging, wordt er tegenwoordig afgesproken op tijdstippen en locaties buiten het voetbal om. Tevens wil ik me niet verschuilen voor de problemen die er soms nog steeds zijn; een klein deel van de supporters is nog steeds in staat om voor overlast te zorgen en hier ligt dus een deel van zowel het probleem als de oplossing. Het begrip ‘normalisatie’ neemt een belangrijke plaats in bij zowel de KNVB en politici; dit dient echter van beide kanten te komen. Een deel van de problemen ontstaat uit onbegrip over elkaars standpunten. Ik ben ervan overtuigd dat een goede dialoog tussen burgemeester, politie en afgevaardigden van supporters een goede preventieve werking zal hebben.  Daarnaast is een dadergerichte aanpak, met bijvoorbeeld een meldplicht voor notoire hooligans, is een veel betere oplossing dan een opgelegde combiregeling. Het goede gedragspatroon dat al jaren geleden door de uitsupporters is ingezet, verdient nu een passende regeling waarbij de welwillende supporter wedstrijden kan bezoeken zonder beperkende maatregelen. Juist nu dient de Voetbalwet een kans te krijgen om zich te bewijzen, in plaats van de combiregelingen die door de praktijk zijn ingehaald. w

 Roel Joris (1990) volgt momenteel het masterprogramma Roma Aeterna aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Daarnaast is hij fanatiek supporter van AFC Ajax, de club die hij door heel Europa volgt, en liefhebber van de supporterscultuur in het algemeen.


[1] M. Meesters, H. Ferwerda e.a., Voetbalveiligheid 2009-2012. Terugblik op drie jaar onderzoek door het Auditteam Voetbal en Veiligheid, Auditteam Voetbal en Veiligheid (2013), beschikbaar via: http://www.rijksoverheid.nl/bestanden/
documenten-en-publicaties/rapporten/2013/01/07/
voetbalveiligheid-2009-2012/voetbalveiligheid-2009-2012.pdf
(geraadpleegd op 24 februari 2014).

[2] Y. Vugts, ‘ME ingezet om Ajax-supporters in Eindhoven’, Omroep Brabant, 21 september 2013.

[3] ‘Kassa voor Amsterdam’, Spitsnieuws.nl, 18 april2013, beschikbaar via: http://www.spitsnieuws.nl/archives/
sport/2013/04/kassa-voor-amsterdam
(geraadpleegd op 24 februari 2014).

[4] M. Keuning, ‘Ranglijst uitsupporters 2012-2013’, beschikbaar via: http://www.indehekken.net/news/
actueel/uitsupporters-ranglijst-2013
(geraadpleegd op 1 november 2013).

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>