Vakkenvullers

Joep Willemsen

Richard de Mos is weg bij de PVV. Hij had zijn plicht vervuld door jaren zijn leider blindelings te volgen. Het is bijna een schitterende beeldspraak: De PVV neemt afscheid van De Mos (demos). Geert heeft het volk verlaten, de laan uitgestuurd en afgedankt. De vraag rijst of het volk eigenlijk ooit echt een stem gehad heeft bij deze partij. Volgens de dissidenten-Kamerleden Marcial Hernandez en Wim Kortenoeven is Geert het contact met de samenleving al lang kwijt. Henk en Ingrid kent hij niet en hij is zich er van bewust dat meer dan de helft van zijn programma niet te realiseren is. Evenals zijn fractiegenoten behandelt Geert het volk als stemvee.

De inwisselbaarheid van de PVV-Kamerleden werd de laatste tijd pijnlijk duidelijk. Heb je enige vorm van kritiek of twijfel je aan de grote leider, dan is daar de deur. Ze waren opvulling op een lijst die onmogelijk gevuld kon worden met capabele mensen. De PVV’ers hebben zo bezien weinig carrière gemaakt met hun beëdiging in de Tweede Kamer. Het zijn vakkenvullers gebleven.

Het Nederlandse politieke systeem is nooit als democratisch systeem begonnen. Het is altijd een systeem geweest dat langzaamaan democratischer werd. Het parlement dient vanaf het begin wel een vertegenwoordigend orgaan te zijn waar de leden het werk van de regering controleren en waar er door een vrij debat betere ideeën ontstaan. De leden horen allemaal zonder ruggespraak te stemmen, waardoor op basis van eigen inzicht en overtuiging een standpunt wordt gevormd. Waar het monisme (een situatie waar het parlement en de regering  sterk verweven zijn) al zorgde voor zwakke coalitiepartijen, zorgt de steeds sterker wordende partijdiscipline voor een kamerbrede lacune. Door de angst om uit de partij gewipt te worden is er weinig tegenspraak. Dit zorgt voor afhankelijke en volgzame Kamerleden die stemmen zonder ruggengraat.

Het huidige partijensysteem staat haaks op de originele idee van onafhankelijke leden. Het grote probleem is echter dat de partijbonzen in steeds grotere mate bepalen wie er in de Kamer komt en hoe deze nieuwe kamerleden dienen te stemmen. De interne procedures bij partijen zijn twijfelachtig en in sommige gevallen zelfs ondemocratisch. Dit gebrek aan partijdemocratie is een zeer kwalijke zaak. Het haalt het democratische element uit de Tweede Kamer. De PVV is daar duidelijk over: Geert is de baas. Hoe de leiderschapsstrijd bij GroenLinks zich ontwikkelde was misschien nog pijnlijker en kwalijker, juist omdat deze partij een voorvechter is van democratische waarden. Daarnaast zijn de dissidenten van het CDA – die niet meer op de lijst zullen verschijnen –  en de vrouwen die niet op de lijst van de SGP mogen staan, uitwassen van de partijdiscipline.

Het is naar buiten toe uiteraard noodzakelijk dat partijleden consequent zijn, maar de angst voor kritiek gijzelt ons systeem. Juist diegenen die kritisch moeten zijn, bewegen zich als makke lammeren die zich voegen naar de mening van partijbonzen. Ieder Kamerlid is met hetzelfde mandaat bevoegd. De nummer één op een lijst hoort daarom niet meer in de melk te brokkelen te hebben dan nummer dertig. Het is stuitend dat de partijen die onze democratie vertegenwoordigen zich intern vuilmaken aan autoritair en dictatoriaal leiderschap. Ons systeem is vervuild. Er is in democratisch opzicht nog veel te bereiken in Nederland. Laten we beginnen met interne partijdemocratie – de afschaffing van de monarchie komt later wel.

Joep Willemsen (1985) is parlementair historicus.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>