Heilig Paars

Joep Willemsen 

Wat een viering van politieke consensus viel ons land ten deel na het akkoord van Paars met de Bijbel. Het was vooral interessant hoe we deze triomfantelijke mannen, in het armentierige zaaltje, moesten duiden. Met een degelijk politiek systeem had het weinig te maken. De calvinistische handelaar met een Paarse biblebelt.

De eerste periodes Paars worden gezien als de tijd waarin de ideologie uit de politiek verdween. De twee aartsvijanden werden vrienden. Het was het summum van samenwerken en een voorbeeld dat de wereld over ging. Daadkracht was in die jaren het devies. Na Paars werd dit weer verlaten door de sterk opkomende extremen aan de linker- en rechterkant van het politieke spectrum. Ideologie en polarisatie – of populisme –  waren terug. Electoraal gezien was het een puinhoop, maar er waren wel heldere coalities, link of rechts. De verkiezingen van 2012 toonden een ware verdeeldheid tussen links en rechts. De crisis had echter daadkracht nodig en daarom ‘stapten’ de hernieuwde aardsvijanden ‘over hun schaduw heen’, om het land te regeren. Urgentie en roeping lagen hoger dan praktische bezwaren zoals een minderheid in de Eerste Kamer.

De daadkracht waar de partijen zelf de lofzang over afstaken zorgde uiteindelijk voor stilstand. Waar in de jaren negentig de ideologie vaarwel gezegd was, werd nu de daadkracht uitgezwaaid. De samenwerking tussen de VVD en PvdA bleek een knap staaltje onderhandelen over maatregelen die niet op steun konden rekenen. In februari was het Woonakkoord nodig en in september moest de coalitie wederom terug naar de overige partijen om voor het komende jaar de begroting rond te krijgen.

Het spel tussen de partijen om tot een akkoord te komen was eigenlijk bedroevend. Het was vanaf moment één al duidelijk hoe de hazen liepen: het CDA veinsde participatie, GroenLinks wilde zich profileren door er uit te stappen en de coalitie sprak steevast uit dat ze uitgingen van het verantwoordelijkheidsgevoel van de andere partijen. Het hoogtepunt was eigenlijk Ferry Mingelen die voor dichte deuren stond te posten.

In de hele duiding over coalitievorming werd ook de positie van de Eerste Kamer steevast verkeerd uitgelegd. Het zou een kamer van reflectie zijn, waar naar kwaliteit van wetten wordt gekeken en niet naar politieke inhoud. Nergens staat dit geschreven. Ergo, wanneer dat het geval was, dan zou een nieuwe coalitie niet nodig zijn. De Eerste Kamer kijkt toch niet naar inhoud? Dat die Kamer de collega’s nu ook blindelings volgt, getuigt van een uitholling van haar positie. In 2015, wanneer de nieuwe Statenverkiezingen wellicht het volledige politieke spectrum weer omgooien, begint de dans weer van voor af aan.

Voor de democratie is het eveneens schadelijk. De tegenpolen moeten al zoveel uitruilen dat het voor de kiezer niet meer in hun beeld past. Wat kiezen we nu? Linkse kiezers krijgen rechtse coalities en vice versa. De oppositie is dusdanig verzwakt dat er van daadwerkelijke controle geen sprake is. Het is een vervlakking van ons politieke krachtenveld. Polderen wordt modderen, visie is noodzakelijk knippen en plakken, en akkoorden zijn een samenraapsel van maatregelen. Wat dat betreft is Grijs I een betere benaming.

Joep Willemsen (1985) is parlementair historicus.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>