Doe eens normaal man

Joep Willemsen

‘Doe eens normaal man!’ zei gedoogpartner en soms oppositieleider Geert Wilders tegen Mark Rutte. Daarop antwoordde de premier : ‘doe zelf eens normaal man!’ Je kunt dit zien als twee mannen die op redelijk onvolwassen wijze met elkaar debatteren, of als een wederkerige belediging en minachting van instituten. Ik zou graag willen voortborduren op de laatste.

Aan ons parlementaire stelsel ligt het idee van vertegenwoordiging ten grondslag. Mede door de verlichtingsdenkers geïnspireerd, is het idee ontstaan dat wij onze persoonlijke soevereiniteit hebben ‘ingeleverd’, waardoor een gemeenschap heeft kunnen ontstaan waarin ieders vrijheden en rechten gewaarborgd worden. We hebben hiermee afstand gedaan van ons natuurrecht van volledige vrijheid. Waar eerst het koningschap de soevereiniteit van het volk symboliseerde, is in de negentiende eeuw het parlement soeverein geworden en dit instituut symboliseert de soevereiniteit van het volk. In Nederland is volkssoevereiniteit niet opgenomen in de grondwet, maar dit beginselprincipe wordt wel als algemeen aanvaard beschouwd.

De politici noemen het volk maar al te vaak ‘de belastingbetaler’. Alsof onze inspraak daarop gebaseerd is. Tot in de 20e eeuw was inspraak alleen voorbehouden aan de burgers die een bepaalde hoeveelheid belasting betaalden, maar tegenwoordig zijn we meer dan dat. We zijn de voorwaarde voor macht van het parlement. Belastingbetaler is daarmee een infame benaming geworden voor het volk. Het parlement dient het volk te vertegenwoordigen, niet alleen op gebied van gewenst beleid, maar het parlement vertegenwoordigt ook de collectieve soevereiniteit van het volk. Dit is een zeer verantwoordelijke en eervolle taak die de parlementsleden hebben gekregen en wat mij betreft moeten ze deze met respect en zorgvuldigheid behandelen.

Het debat binnen de Kamers wordt steeds onfatsoenlijker. Het praten via de voorzitter werd door Johan Rudolph Thorbecke ingesteld, zodat directe belediging niet mogelijk was en een beschaafd debat gevoerd zou kunnen worden. Gerdi Verbeet moet er tegenwoordig steeds vaker op hameren dat de leden via de voorzitter spreken. Het is een ongeschreven regel, maar wel van belang voor het fatsoen in de Kamer. De Tweede Kamer kent haar eigen regels niet meer. Dit is een vorm van respectloosheid tegen het instituut, een belediging zelfs. De bekende kloof wordt er alleen maar groter door, vooral wanneer Sybrand Van Haersma Buma het tot drie keer opnieuw probeert om via de voorzitter te spreken. Op dat soort momenten mis ik Bas van der Vlies heel even. Misschien is het van belang het volk meer uitleg te geven over de gebruiken van de Kamers en waar de macht van het parlement op gebaseerd is. Dan zou het volk zich misschien meer betrokken voelen en drukker maken om wat er gebeurt in Den Haag. De kloof wordt in ieder geval niet gedicht door de ‘taal van de straat’ te bezigen.

Met het ‘doe eens normaal man’ beledigden Rutte en Wilders niet alleen elkaar, maar het hele volk. Op menselijk niveau heb ik er geen problemen mee dat Wilders en Rutte elkaar verbaal te lijf gingen, maar op het niveau van instituten waar diep respect voor hoort te zijn, vind ik dit maar al te ergerlijk. Van Rutte vind ik het eigenlijk nog erger dan van Wilders. De premier is immers niet de vertegenwoordiger van het volk, hij dient zijn positie ten opzichte van het parlement te kennen. De politici in het algemeen dienen meer respect te tonen voor onze instituten en daarmee meer respect tonen voor het volk en voor de natuurrechten die wij hebben opgegeven ten behoeve van de Nederlandse Staat. Zonder er iemand mee te willen beledigen: eigenlijk moeten ze gewoon een keer normaal doen!

Joep Willemsen (1985) is parlementair historicus.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>