Article in press(ure)

Brigitte Geurts

Er wordt vaak gezegd dat mensen beter presteren onder druk. Ik merk zelf in ieder geval dat ik die stok achter de deur af en toe wel nodig heb. Dat verklaart wellicht waarom het schrijven van deze column pas lukt nu ik de deadline al ver achter me heb gelaten. Had ik mezelf meer onder druk gezet, dan had ik wellicht de deadline wel gehaald. Maar het risico bestaat om onder te veel druk te bezwijken, waardoor er vervolgens helemaal niks meer lukt. Dat is waarvoor ik bang ben bij het doen van wetenschappelijk onderzoek. De druk om geld binnen te halen en te publiceren is groot. Het motto is ‘hoe meer hoe beter’, terwijl het wat mij betreft ‘hoe beter hoe liever’ zou moeten zijn.

Brian Tracy, schrijver van boeken over persoonlijke ontwikkeling, zegt hierover ‘Nobody works better under pressure,. They just work faster’.[i] Maar wat als we niet alleen ‘niet beter’ presteren, maar zelfs slechter? Wanneer we het bijvoorbeeld hebben over wetenschappelijke publicaties, mag kwantiteit niet ten koste gaan van kwaliteit? Toch staat er voor promovendi vaak alleen een aantal artikelen vast dat nodig is voor het proefschrift en worden er geen harde eisen gesteld aan de kwaliteit van deze publicaties. Er wordt even gauw een blik geworpen op de zogenoemde impact factors van de tijdschriften, maar dat zegt ook niet alles over de kwaliteit van de gepubliceerde artikelen.

De Volkskrant schreef laatst dat Nederlandse wetenschappers tussen de 10 en 30 procent van hun tijd besteden aan geld zoeken.[ii] Dat is iets wat maar weinig mensen beseffen wanneer ze, gedreven door allerlei wereld verbeterende idealen, kiezen voor een baan als onderzoeker. Ook in de rest van hun werk lijkt het verbeteren van de wereld gereduceerd tot bijzaak: het draait allemaal om publicaties. Een artikel in Nature of Science maakt beurzen binnenkrijgen een stuk makkelijker.

Ik vind het dan ook niet geheel onverwacht dat er in de laatste jaren diverse gevallen van wetenschappelijk wangedrag aan het licht kwamen. Eerst was er Diederik Stapel, die zijn onderzoeksresultaten min of meer compleet verzonnen heeft. Als vegetariër vind ik het niet zo erg dat hij vleeseters als hufters bestempelde, maar het blijft natuurlijk bizar dat iemand tot dit soort fraude in staat was. Ervoer hij de publicatiedruk zo sterk dat dit voor hem de enige uitweg was? Of was voor hem het verbeteren van de wereld dusdanig naar een zijpad verschoven dat hij vergeten was dat resultaten verzinnen daar niet echt aan bijdraagt? Stapel was helaas niet de enige fraudeur. Zo werd medicus Don Poldermans in 2012 ontslagen, omdat zijn studie over de werking van bètablokkers bij patiënten die geopereerd moeten moesten worden niet betrouwbaar bleek. Dit had verstrekkende gevolgen, want de Europese behandelrichtlijn was  volledig afgestemd op de uitkomst van zijn onderzoek. Poldermans staat zelf nog steeds achter zijn bevindingen en spreekt slechts over administratieve onzorgvuldigheid. Hoe dan ook denk ik dat publicatiedruk heeft bijgedragen aan deze ‘onzorgvuldigheid’. Zorgvuldigheid is tenslotte tijdrovend en tijd is geld.

Door het onder hoge druk samenpersen van koolstof ontstaat diamant. Sommige mensen zijn onder druk als koolstof. Maar die mensen zijn, net als diamanten, zeldzaam. Steeds meer mensen raken overspannen of kampen met een burn-out. In 2013 gaf al één op de acht werknemers aan last te hebben van burn-out klachten.[iii] Ook onder academische onderzoekers is het niet ongehoord.

Misschien moeten we af en toe eventjes de druk van de ketel halen. Want bij overspannen of frauderende onderzoekers heeft niemand baat. Er moet ruimte zijn voor het gevoel van wereldverbeteraar, en tijd om resultaten extra te controleren en een mooie publicatie te schrijven zonder daarmee op de Stapel van fraudeurs te belanden. Kwaliteit boven kwantiteit en kennis boven geld. Een paar diamanten zijn leuk, maar vergeet niet dat een grote lading grafiet uiteindelijk net zo waardevol kan zijn.

Brigitte Geurts (1989) is promovenda Analytische Chemie aan de Radboud Universiteit Nijmegen.


[i] B. Tracy (versie 25 oktober 2015) online beschikbaar via: https://twitter.com/briantracy/status/525995569182146560 (geraadpleegd op 23 februari 2015).

[ii] M. van Calmthout, ‘Wetenschappers zijn tot een derde van hun tijd kwijt aan geld zoeken’, de Volkskrant (20 februari 2015) online beschikbaar via: http://www.volkskrant.nl/wetenschap/
wetenschappers-zijn-tot-een-derde-van-hun-tijd-kwijt-aan-geld-zoeken~a3869400/
(geraadpleegd op 23 februari 2015).

[iii] A. van Kampen en C. van Keeken, ‘Twee open deuren en drie verrassende inzichten uit het SCP-rapport over burn-outs’, NRC Q (11 september 2014) online beschikbaar via: http://www.nrcq.nl/
2014/09/11/twee-open-deuren-en-drie-verrassende-inzichten-uit-het-scp-rapport-over-burn-outs
(geraadpleegd op 25 februari 2015).

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>